KADINLARDAN BİRİ

Kadınların askere alınmadığı bir zaman. Adını sanını bilmediğim bir kadını her gün görüyorum. Her gün pek çok kadını görüyorum ama bu kadını her gün görüyorum. O, asker gibi yürüyen küçücük bir kadın. O kadar küçük ki; etrafımda onca iri şey varken nasıl olup da aradan onu seçebildiğime şaşıyorum. Kavrayışım alt üst oluyor. Yapısının zıddına iri görünüyor. Gözümüzde nesnelerin, daha çok da değerlerin büyüyüp küçüldüğü olur. Onun bu çelişkili oranlarında, belirgin bir değişim gözleyemedim. Belki benim farkına varamadığım dengeleyici bir değişim oluyordur. Bu durumu bir varsayım olmasına rağmen kanıtmış gibi algılamaya dünden razıyım. Günümüzde bile pek çok varsayım hakikat nevinden değerlendirilmiyor mu zaten? Hani günümüzde böyle yapılıyor diye ben de böyle değerlendiriyor değilim, ben yalnızca bir çıkış yolu arıyorum kendime. Yoksa her seferinde aynı soruyu sormaktan kendimi alamıyorum: Nasıl öyleyken böyle görünebiliyor? Kesin bir cevap aramadığım malum, bana kabullenebileceğim bir cevabın olması yeterli gelecek. Bu yüzden ona da sormuyorum. Hem sorsam ne diyeceği belli; “Sizin aklınız karışmış olmalı! Ben yalnızca bir kadınım.” Kuşkusuz öyle.

Hep aynı giysiyi mi giyiyor, yoksa benim bakışlarım daima onun yürüyüşüne takıldığı için mi aynı elbiseleri giydiğini sanıyorum? Bilmiyorum. Hem ne fark eder? Diyelim ki farklı giyinsin, oysa hep asker gibi yürüyor. Pantolon da giyse, etek de giyse yürüyüşü değişmiyor. Öte yandan, gerçekten hep aynı elbiseleri giyiyor olabilir. Bu, medeni yapıya uygun olmamakla beraber akla yakın geliyor. Akla daha yakın bir şey söylemek gerekirse, gardırobunda aynı tip elbiseden düzinelerce olduğunu söylememiz gerekecek. Başka birileri başka şeyler de söyleyebilir; benim dikkatsiz biri olduğumdan tutun da, onun maddi durumunun pek de iyi olmayan biri olduğuna kadar. Ama bir gerçek var; O, asker gibi yürüyor ve askerler gibi tek tip elbise giyiyor.

Yanından her geçişimde selam durasım geliyor. Oysa ne ben, ne de o gerçek birer asker değiliz. Açık konuşmam gerekirse, askerleri sevmediğimi söylemeliyim. İnsan olarak her birini ayrı ayrı sevebilirim. Hem şu ya da bu meziyetleri varmış diye de gözetmem. Zaaflarını görmezden gelebilirim. Ne yalan söyleyeyim, bu sevebileceğim insanların asker olması her şeyi değiştiriyor. Onları trajikomik buluyorum. Ne zaman bir askere rastlasam, onun da bir insan olduğu algısından önce, emir komuta zinciriyle hareketlenen koca bir kukla olduğu algısı uyanıyor bende. Bir asker tek başına görünen devasa bir kurumsal organizmadır benim gözümde. Ancak bütüne kıyasla her parça yalnızca komik değil, aynı zamanda trajikomiktir de. O küçük bayana gelince, sanırım yürüyüşüyle askerleri daha da komikleştirdiği için ondan hoşlanıyorum. Hadi canım, birinden hoşlanmak için bu kadar saçma bir sebep uydurulmamıştır, diyenler çıkabilir ama yanılırlar. Çünkü ben ondan bu sebeple hoşlanıyor değilim. Düzenek şu: Önce hoşlanıyorum ve sonra hoşnutluğumu destekleyecek keşifler yapıyorum. O güzelim narin ve yumuşak kıvrımlı bacaklarını yere sert sert vuruşu beni gerçekten eğlendiriyor. Bir askerin kendini zorlayarak ileri taşırdığı göğsün, bu küçücük kadında doğallıkla ileride olması beni ayrıca cezbediyor.

Benim ondan hoşlandığıma şüphe yok. Bence kadın da benden hoşlanıyor. Öyle sanıyorum ki, dünya döndükçe de benden hoşlanacak. Oysa öyle pek yakışıklı, dikkat çekici bir tip de değilim. Çok zaman onun benden niçin hoşlandığını kendime sordum. Biliyorum, bunu kendime değil ona sormalıyım. Oldum olası ben de bazıları gibi bu türden üzerime düşmeyen vazifeleri, kutsal bir görev telakkisiyle üzerime alıyorum. Neye yarıyor? Hiç! İtiraf etmem gerekirse, aslında bende olumsuz sonuçlar doğuruyor. Üzerime aldığım vazifeyi yerine getirememekten doğan başarısızlık hissine kapılıyorum. Bu hisse üst üste birkaç defa kapılınca da artık korkağın biri olup çıkıyorum. Beni öylesine etkiliyor ki adım bile atmaktan çekiniyorum. Sonra kendimi eski halime döndürene dek akla karayı seçiyorum. Bir daha üzerime vazife olmayan bir şeye kalkışmayacağıma yeminler ediyorum, sonra verdiğim sözleri unutup bir defa daha başkalarına sorulacak soruları kendime soruyorum. Sanırım bu nokta izaha muhtaç. Başkasını anlamak için insanın önce kendini anlaması gerektiğine inananlardan değilim. En azından gündelik hayat için buna gerek yok. Kendimi anlamaya; evet! Ama bir başkasını anlamak için değil. Bir başkasını anlamam gerekiyorsa ki, bazen gerekebiliyor, o zaman gider o kişiyi anlar gelirim.

Üzerime farz olmasa da o soruyu soracağım. O, benden neden hoşlanıyor? Ben ondan hoşlandığım için olmasa gerek. Bu bir alış veriş değil çünkü. Hem biri ondan hoşlanıyor diye onun da o kişiden hoşlanmasını gerektirecek bir durum yok ortada. Böyle durumlar var mı, bilmiyorum ama bu durumlarda taraflardan biri kendine yönelen ilgiden rahatsız bile olabiliyor. Öte yandan aramızda her hangi bir bağ, birimizi diğerimiz için olmazsa olmaz kılacak bir gerekçe de yok. Daha oturup iki kelime bile konuşmuşluğumuz yok. Bu durumda gereksiz yere sebep araştırmasına giriştiğim, lüzumsuz bir soruya lüzumsuzca cevap araştırdığım ortaya çıkıyor. Aslında bir cevabı var, o da kısaca şu: O, benden hoşlanıyor, çünkü o, benden hoşlanıyor! Lütfen kimse itiraz etmesin. Burada vurguya dayalı bir izaha girişecek değilim yani çünkü’den sonraki benden kelimesine yapılacak vurguyla benim kendime has özelliklerim sebebiyle benden hoşlandığını dile getirmek istemiyorum. Söylemeye çalıştığım sebebin sonuç, sonucun da sebep olabileceği ve bunun benim dışımda tamamen onunla ilgili bir duygu olduğu. Seviyor, çünkü seviyor… Kızıyor, çünkü kızıyor… Gerisi beni ilgilendirmez. Bundan sonra yapılacak her türden lafazanlık ortaya çıkmış sonucu meşrulaştırma çabasından başka bir şey olmayacak. Bence yersiz bir çaba. Öyle ya, şöyle ya da böyle ele geçmiş bir sonucu yetmezmiş gibi geriye doğru giderek bir de mantık yoluyla didiklemenin ne anlamı olabilir? Sonuç zaten mantık süzgecinden geçmiş duygunun açığa çıkması değil mi? Bitti! İşleri bulandıracağıma yaşamaya bakarım ben.

Zamanla aramızdaki uzak duygudaşlık, yakın arkadaşlığa dönüştü. Görüşmeye başladık. Bu görüşmelerden ikimiz de hoşnuttuk. Ben onu gece yarısı uyandırabiliyor, saatlerce, çok geçmeden unutacağımız konular üzerinde konuşabiliyorduk. Daha çok bizi ilgilendirmeyen konulardı bunlar. Vaktini bana ayırma hususunda oldukça cömertti. Doğrusu birbirimizden belirgin bir beklentimiz yoktu, en azından başlarda bu böyleydi. Sonradan aldandığımı anladım.

Bazı sabahlar onu çok yorgun, bitkin, beti benzi atmış görüyordum. Hani bu yalnızca görüşmeye başladıktan sonra gözlemlediğim bir hal değildi. Oldu olası kurşun asker gibiydi. Kendisinde zaten var olan bu halleri sonradan bana fatura edeceği hiç aklıma gelmemişti, ama başıma geldi. Bu yeni duruma kendimi hazırladım. Ne büyük bir kurnazlıktı onun yaptığı. O sıra tabiatında var olan problemleri aksettirebileceği kimse yoktu benden başka etrafında. Kuşkusuz pek çok yakını vardı; arkadaşları, akrabaları. Onları da suçlamıştı ama zaman içinde onlar buna alışmış ya da onun niyetini sezmiş olacaklar ki, o bundan zevk almaz olmuştu. Zevk için zulmediyor demek istemiyorum ama her halde gizlice olmasını, kimsenin niyetini sezmesini istemiyordu sanırım. Bu hususta ona hak veriyorum. Gizlice ve planlıca yapılan şeyler daima zevklidir. Şimdi yanında ben vardım. Aklınca sorunlarını gizliden gizliye yükleyebileceği birini bulmuştu. Ben de elimden geldiğince bilmezlikten gelip sorumluluğu üzerime aldım. Gerçekteyse üstlendiğim bir şey yoktu. Sırf onun içi rahat olsun istiyordum. Bu uğurda sırf her şeyi anladığım sezilmesin diye huzursuzluklara çanak tuttuğum bile oldu.

Başlarda onun etrafında yer alan onca kişinin, hem de onun yükünü yüklenmek durumunda kalmış onca kişinin, tıpkı kendileri gibi suçsuz olduğumu bile bile beni eleştirmelerini anlamıyordum. Hatta onların da onunla ortak hareket ettikleri hükmüne varacaktım neredeyse. Sonradan her şey açığa çıktı. Bu bir çeşit nöbetti. Ortaya yeni biri çıkınca o zamana dek maruz kalınan haksızlık, o andan itibaren yeni nöbetçiye el birliğiyle yansıtılıyordu. Bunu anlamam içimi gerçekten rahatlatmış, mağdurken mamur kılmıştı. Bir oyunun ortasına düşmüştüm ve ciddiye almaya kalksam zevk de alamayacaktım. Üstelik incinme ve kendimi incitme tehlikesiyle yüz yüze gelecektim.

Evet! O beni uykusuz gecelerinin ve karın ağrılarının sorumlusu olarak görüyor. Üstelik bunları başkalarına ağdalı bir dille anlatıyor. Kimi baş sallıyor, kimi beni aşağılıyor, kimi de benden hemen uzaklaşmasını tavsiye ediyor. Tüm bunlar bahsettiğim oyunun gereği olarak gerçekleşiyor. Herkes bu oyuna bir komedyenin ciddiyetiyle iştirak ediyor. Allah’ı var, o da başkalarının lanetlerine azimle karşı duruyor, tüm yakınmalarına rağmen enikonu beni savunuyor, uzaklaşmasını teklif edenlere daha fazla yakınlaşması gerektiğini nedenleriyle anlatmaya çalışıyordu. Tüm olanlardan benim anladığım yine de benden hoşlandığıydı. Bunu böyle anlamak istiyordum en azından. Öte yandan hakikaten benden hoşlanıyor da olabilirdi. Ona bakınca, görüntüsünden huyuna kadar her yanıyla bir çelişkiler yumağına baktığımı biliyordum. Onu anlayışla karşılıyorum ama yetmeyeceğini de biliyorum. Çünkü bir kadının anlaşılamamaktan yakınması nadir rastlanan bir durum değil. Bana öyle geliyor ki; anlaşılamadığını düşünmek kadına ait bir öz-niteliktir. Erkekler bu öz-niteliğe bilinçsizce öykünüyor yalnızca. Onun çelişkiler içinde olması benim için sorun değil, her an anaçlıkla bir sürpriz doğurabildiği için ilgi çekici ve kesinlikle eğlenceli.

Benim korktuğum bir şey var ve sanırım o da bundan korkuyor. Biz alışmaktan korkuyoruz. Bu yüzden birlikte yaşamaya ve aşka yanaşmıyoruz. Bir şekilde kendimizi ya da birbirimizi kaybetmek istemiyoruz. Süregiden bir hoşlanmayı daha üstün buluyoruz. Hani bu söylediklerim onun açısından tam bir ifade olmayabilir, ancak doğruluk payı olduğunu biliyorum. Ben hoşlanışımı kendimce yaşıyorum, o hoşlanışını kendince yaşıyor demek en doğru tabir olacak sanırım.

Ben kendimi kendim, onu da o olarak tanıyorum. O ise kendini pek tanımıyor ama kendince hareket ediyor. Tıpkı bir motor parçası gibi. Onun belirlenmiş bir kendiselliği var. Bu bilgim tabii olarak bana bir takım avantajlar sağlıyor. Onun hakkımdaki yanılgılarıysa yalnızca kendi içini rahatlatıyor. Her ne kadar gerek o, gerekse başkaları tarafından sorumluluk bendeymiş gibi gösterilse de buna katlanabiliyorum ve asıl sorumlunun kendim olmadığını biliyorum. Elbette benim de bazı haşarılıklarım oldu. Bu yüzden başkalarının gözünde küçüldüm, hatta onun nazarında bile başlardaki değerimi yitirdim belki ama kendime verdiğim değeri hala koruyorum. Kanaatimce değer, her türden yargıdan yüz akıyla çıkmışsa değerdir.